- Nguồn gốc phân loại tổ yến
- Tổ hoang dã / hang động
Hai loài yến thường sống trong hang là yến Fuciphaga (dân gian thường gọi là yến hàng) và yến Maxima (tổ yến đen). Nhưng trên thị trường chỉ có loại tổ yến dưới cái tên yến hàng Wild/Cave Nest. Có lẽ vì sự nguy hiểm của việc lấy tổ yến trong hang nên loại yến này thường có giá cao nhất so với các loại yến khác trên thị trường. Tổ yến trong hang có điều kiện tự nhiên trong hang, nhìn chung có hình chén, thân dày, chân cứng. Hình dạng khum của ổ sẽ giúp bảo vệ trứng hoặc yến con khỏi các động vật khác và thời tiết. Chân của yến cần phải chắc để bám vào tường, vì hang thường rất ẩm thấp. Tổ yến này được tìm thấy tại Việt Nam, Thái Lan, Malaysia và Indonesia.
- Tổ yến nuôi trong nhà
Tổ Rêu Esculanta là loại tổ yến thường thấy trong các loại yến nuôi trong nhà. Nuôi yến đòi hỏi vốn đầu tư rất lớn, thời gian dụ yến lâu dài, đặc biệt không thể cho yến ăn thức ăn nhân tạo, vì chân tự nhiên của chim bị teo, chỉ có thể bắt côn trùng khi đang bay. Tùy thuộc vào màu sắc của tổ, thời tiết và lượng côn trùng (thức ăn của chim), tổ yến có thể được thu hoạch từ 1-4 lần trong năm.
Năm 2004, Trung tâm Yến sào Hoàng Yến Eka bắt đầu nuôi chim yến trong nhà sau khi xây dựng thành công nhà yến đầu tiên tại phường Tấn Tài – TP Phan Rang.
- Sắp xếp theo màu sắc
Lý do cho màu sắc tổ khác nhau vẫn là một chủ đề tranh luận. Theo quan niệm dân gian Việt Nam, người ta tin rằng những con chim già hoặc chim yến vào mùa thiếu thức ăn phải dùng máu và nước bọt của mình để xây tổ. Điều này giải thích màu đỏ hoặc hồng và tác dụng độ nở kém của huyết yến so với bạch yến. Tuy nhiên, nhiều giả thuyết về nhiệt độ, độ ẩm hay điều kiện thức ăn mà yến sào tạo ra yến huyết vẫn đang được nghiên cứu. Ngoài ra, tổ của Bạch yến được xây dựng trên vách đá có màu đỏ, nước rỉ ra từ các khe nứt trên đá tạo nên màu đỏ của tổ yến. Tuy nhiên, loại huyết yến sinh ra từ vách đá này khi ngâm nước sẽ nở ra tương đương với Bạch yến (tức là nở gấp 7-9 lần).
- Yến huyết (Yến huyết)
Tổ yến này có màu đỏ tươi, quý hiếm và có nhu cầu cao, có giá cao nhất trong các loại tổ yến. Không phải cơ sở sản xuất nào cũng có loại yến sào này. Và nếu có, loại huyết yến này chỉ được thu hoạch 1-2 lần trong năm và cơ hội là rất nhỏ. Số lượng yến huyết và yến đỏ chỉ chiếm dưới 10% tổng sản lượng tổ yến trên thị trường thế giới.
- Yến Hồng (Yến Hồng)
Về giá cả và độ quý hiếm, giống như yến huyết, yến đỏ có màu cam nhưng màu sắc có thể thay đổi từ màu vỏ quýt cho đến lòng đỏ trứng gà. Màu càng đậm thì giá càng cao.
- Bạch Yến (Bạch Yến)
Bạch Yến là loại yến phổ biến nhất trên thị trường. Nó có thể được thu hoạch 3-4 lần một năm. Sản lượng bán Bạch Yến (bao gồm 3 loại yến trên) trên thị trường thế giới chiếm khoảng 90% tổng số yến sào trên thị trường.
- Phân theo Việt Nam
Tổ yến ở Việt Nam đã có từ hàng trăm năm nay và đóng góp đáng kể vào thu nhập của những nơi có sản phẩm này. Những người thợ chuyên nghiệp và thương nhân đồng yên thường được phân biệt theo đẳng cấp, ví dụ:
- Máu (màu đỏ, từ máu chim)
- Hồng (màu hồng, ít huyết tương hơn yến)
- Nguyên con (cũng vậy, khoảng 10g trở lên)
- Thiên (hình trên, tổ yến trắng, 8-10g)
- Thẻ (nuốt ít hơn 6-7 gram)
- Trái đất (ở dưới cùng của một vách đá, đen, bẩn)
- Vụn (tổ yến bị hư do khai thác hoặc vận chuyển)
- Phân loại theo Sản phẩm Viethai Bird’s Nest
Vì mỗi cách phân loại trên không thể định lượng chính xác tiêu chuẩn sản phẩm. Các sản phẩm yến sào nguyên chất do Việt Hải nghiên cứu và sản xuất có những đặc điểm sau:
- Huyết Yến loại 1: yến đảo trên 9g/tổ
- Huyết Yến loại 2: Trọng lượng yến huyết đảo có trọng lượng dưới 9g/tổ
- Yến Trắng Loại 1: Trọng lượng hoàng yến từ 9 g/tổ trở lên
- Yến trắng loại 2: yến nặng từ 6 đến 9 gram một lứa
- Yến tinh chế: yến trắng cao cấp, sạch hết lông
- Yến tinh chế: Tổ yến trắng đã được làm sạch và đóng thành từng miếng nhỏ tiện lợi, 5g/cái
